Op zoek naar de beste wijnen

Op de vroege maandagochtend in september vertrokken we met een groepje Wijnkring-collega’s richting Frankrijk. De bestemming was een van ’s werelds meest vooraanstaande Champagnehuizen: Pol Roger in Epernay. Na een voorspoedige reis komen we tegen de middag in de buurt van Reims, wat een half uurtje boven Epernay ligt. Wat meteen opvalt is het landschap. Glooiend, en eenmaal voorbij Reims gedomineerd door de wijngaarden. Strak aaneengesloten als een lappendeken liggen ze tegen de heuvels aan, kleine en grote veldjes met rij na rij de kostbare druiven, alleen afgewisseld met kleine dorpjes en hier en daar een veldje met suikerbieten. Ergens tussen de heuvels, aan de oevers van de rivier de Marne ligt Epernay. Een collega wijst me op de rijkdom die de Champagne aan de van oorsprong vrij arme streek gebracht heeft. Eigenlijk is de Champagnestreek te nat, te wisselvallig van temperatuur om goede constante ‘stille’ wijn te maken. De druiven rijpen er niet optimaal. Een monnik uit de 18de eeuw experimenteerde eens met deze wijnen, door er wat suiker aan toe te voegen en ze na te laten vergisten op fles, zodat er een mousserende wijn ontstond. Zijn conclusie was, dat de wijnen van de streek dan wel heel goed te drinken waren. Deze monnik heette Dom Perignon, en zijn naam is voor altijd verbonden aan de Champagnewijnen.

Door de straten rijdend van het kleine stadje, zie je het ene na het andere gigantische Champagnehuis: monumentale panden met oprijlanen, schitterende tuinen en het ene hekwerk nog fantastischer gedecoreerd dan het vorige. In het centrum, aan de Avenue de Champagne vinden we Pol Roger. Ons oog valt meteen op de vlaggen aan de gevel van het huis. Buiten de Franse vlag zien we ook de Australische, de Engelse en de Nederlandse vlag hangen. Binnen worden we hartelijk ontvangen door Dhr. Hugues Romagnan, de exportmanager van Pol Roger. Hij vertelt ons dat het de gewoonte is om bij buitenlandse gasten de vlag van het betreffende land buiten te hangen. We voelen ons meteen welkom.

Hij vertelt ons wat wat we gaan zien die dag, onder het genot van een glas Pol Roger. Hij schenkt een Brut Reserve, de meest verkochte Champagne van het huis. Het is een blend van de drie druivensoorten die toegestaan zijn in de streek: Pinot Noir, Pinot Meunier en Charnonnay. Nadrukkelijk wordt vermeld dat het gaat om een magnum (1,5 liter). Wist U dat het ook van belang is bij het proeven van wijnen om de inhoud van de fles te vermelden? We leren dat een magnum anders rijpt dan een gewone fles van 75 cl, en daardoor, ondanks dat de wijn uit het zelfde vat gekomen is, toch anders van smaak is. De wijn is elegant, zuiver, fris met smaken van citrus, appel en de voor Pol Roger zo kenmerkende florale accenten. Bij de lunch serveert men een Brut Vintage uit 2002. Meteen proeven we dat deze wijn langer gelagerd is. Hij heeft in vergelijking met de Brut Reserve een vollere, bijna romige smaak, hints van honing en peer, en een lange afdronk. Wat een mooie combinatie met de lichte lunchgerechtjes. Voor de Vintage Brut worden uitsluitend de beste druiven gebruikt, Chardonnay en Pinot Noir, en wordt vooral gekeken naar het bewaarpotentieel van de wijn.

Na de lunch lopen we het wijnhuis zelf binnen. De buitenkant is statig, prachtig klassiek en getuigt van een lange traditie. Eenmaal binnen zien we echter een ultramodern bedrijf met de nieuwste technologische snufjes en rijen, rijen met roestvrijstalen tanks. We horen dat de wijngaarden van Pol Roger tegen de heuvels van de Marne op liggen, en behoren tot de beste van de streek. Ik verbaas me er over dat het er veel zijn. Niet een grote gaard, maar verschillende kleinere, verspreid over de heuvels. Van iedere wijngaard worden de druiven apart tot stille wijn gemaakt. Dat verklaart de lange rijen tanks. Van ieder stukje grond is er een tank met Chardonnay, met Pinot Noir en Pinot Meunier. Slechts een keer per jaar gaat men er een dag voor zitten, wordt alles geproefd, en worden de blends samengesteld. Deze belangrijke taak is voorbehouden aan de Familie Pol Roger, en gebeurt met veel ervaring en gevoel voor traditie.

De volgende ruimte wordt door Dhr Romagnan met een glimlach ‘de schatkamer’ genoemd. Dit zijn geen stalen tanks die we hier zien, maar betonnen tanks. Hier liggen de betere, ‘oudere’ stille wijnen, bedoeld om mee op te mengen en zo ieder jaar de constante smaak en kwaliteit Champagne te kunnen produceren waar Pol Roger om bekend staat. Beton, en geen staal, omdat beton een constantere temperatuur kan garanderen, wat de wijn ten goede komt als hij langer bewaard moet worden. Met recht een schatkamer, en de ‘verzekering’ voor de toekomst.

Dan gaat er een enorme stalen deur open, en wanen we ons honderd jaar terug in de tijd. Met een trap gaan we de kelders in. Met zijn 35 meter diepte zijn de kelders van Pol Roger de diepste in de streek, en daarmee ook de meest constante en koelste. Voor de Champagne betekent hoe koeler, hoe langzamer de vergisting op fles, hoe fijner de mousse, oftewel ‘de bubbel’. Pol Roger wordt wereldwijd geroemd om deze zachte en delicate mousse. We verbazen ons over de electriciteitsvoorziening die van lang vervlogen jaren lijkt. Alles, maar dan ook alles in deze kelders gebeurt met de hand. We zien kelders waar in 10 dagen tijd, met het handje, 300.000 flessen Champagne opgestapeld worden. In deze fase wel in de fles, maar nog afgesloten met een kroonkurk. Vreemd gezicht, de elegante Champagnefles zonder de klassieke kurk, maar met een dopje wat normaal gesproken voorbehouden is aan bierflesjes. Een paar kilometer verder (ja, de kelders van Pol Roger beslaan een indrukwekkende 7 kilometer) treffen we het bekende plaatje van de flessen die schuin naar beneden in houten rekken (pupitres) hangen om de restgist naar de hals te laten zakken. In een van de kelders is de zogenaamde remuer bezig. Hij is de man die de flessen regelmatig een slag draait. We horen dat het een oud ambacht is, wat slechts een handjevol mensen nog beoefent, en een opleiding van 4 jaar behoeft. Het is niet zomaar een draaien, want er dient beoordeeld te worden hoe ver, en met hoeveel kracht er gedraaid moet worden. De meeste Champagnehuizen draaien de flessen automatisch. We beseffen dat dit dus niet altijd even optimaal is. Van de twintig mensen die het ambacht nog meester zijn, werken er 4 bij Pol Roger. Enthousiast houdt de man flessen tegen het licht en laat zien wat de invloed van het ‘draaien’ is. Daarna gaat hij weer aan het werk. Hij moet nog even verder, want de man draait in zijn eentje een ongelofelijke 65.000! flessen per dag. Eenmaal boven de grond komen we door de ruimte waar de Champagne de laatste fase in gaat. Lopende banden vol met flessen van machine naar machine. We zien hoe het bezinksel wordt bevroren, en met het dopje van de fles wordt geschoten. Afhankelijk van welke Champagne er in de fles zit wordt er de zogenaamde Liqueur d’expedition toegevoegd (wijn met suiker gemengd). Nu begrijpen we waarom de wijnvelden buiten op de heuvels afgewisseld worden met af en toe een veld suikerbieten. Een suikerbiet is namelijk de beste bron van zuivere suiker, zonder bijsmaak van vruchten of andere dingen die de smaak van de Champagne kunnen beïnvloeden. Verder lopen we langs de banden waar de kurk in de fles gaat, de etiketten geplakt worden. Aan het einde van de band worden we vriendelijk begroet door de dames die zorgvuldig de flessen van de band halen, inpakken en klaar maken voor verzenden. In het magazijn aangekomen bewonderen we de stapels met dozen champagne, klaar om verzonden te worden naar landen die we wel verwachtten, maar ook naar landen waar we nog niet aan gedacht hadden; van Engeland, waar Pol Roger al jarenlang hofleverancier is, tot Burkina Faso.

Na deze mooie tour door het bedrijf worden we uitgenodigd om te proeven. Buiten de Brut reserve die we reeds geproefd hebben, proeven we in het eerste ‘rondje’ ook de brut Pure, een Champagne waar geen suiker aan toegevoegd wordt. Het is een ultradroge brut, loepzuiver, delicaat, met de bekende hints van citrus, appel en honing. De derde wijn is de Brut Rich. Een halfdroge champagne, die beduidend zoeter overkomt dan de vorige twee wijnen. We proeven een kruidigheid en caramel. Een collega wijst ons er op, dat deze Champagne misschien wel de beste keus is voor een bruiloft, omdat hij wat minder droog is, wat voor het grote publiek wat makkelijker te drinken is, en ook de combinatie met een zoetere bruidstaart is fantastisch. De volgende drie wijnen zijn Vintage wijnen. Champagne is doorgaans net als Port een assemblage van verschillende jaren. Echter, als de kwaliteit van de druiven het toelaat maakt men Vintage wijn, met alleen druiven van één jaar. We proeven achtereenvolgens de Blanc des Blancs uit 2004, een wijn uitsluitend gemaakt van de witte Chardonnaydruif en onmiskenbaar een vollere rijpere Champagne. We proeven een botertje, vol citrusfruit en Brioche. Daarna komt de Vintage 2004 in het glas, een blend van Chardonnay en Pinot Noir. Ondanks dat dit een 10 jaar oude wijn is, is hij nog levendig en fris. De smaak is rijk, met hints van acacia honing en peer. Absoluut mijn persoonlijke favoriet. De derde wijn is de Brut Rose uit 2006, en heeft alles wat je van een Rose Champagne mag verwachten: Zomerfruit, wilde aardbeitjes en grapefruit. Een lichte romigheid en in de afdronk een hintje van vanille. Als laatste wordt onze aandacht gevraagd voor het beste wat Pol Roger te bieden heeft, de Cuvee Sir Winston Churchill. De vriendschap tussen Churchill en Pol Roger gaat terug tot 1928, het jaar dat Sir Winston kennismaakte met de Champagne van Pol Roger tijdens een lunch bij de Britse Ambassadeur in Parijs. Deze Prestige Cuvee wordt gemaakt sinds 1975, is een hommage aan Sir Winston Churchill, en geheel gemaakt naar zijn smaak. De verhouding van de verschillende soorten druiven in de wijn is een goed bewaard familiegeheim, maar duidelijk proefbaar is dat de robuste Pinot Noir in deze Cuvee overheerst, en aangevuld is met Chardonnay. Gemaakt van uitsluitend druiven van wijnstokken die al vrucht droegen in de tijd van Churchill, is hij bijzonder rijk en complex van smaak. We proeven perzik en abrikoos, bloemen, brioche en zelfs hints van kaneel en limoen. Deze top-champagne wordt alleen gemaakt bij een uitzonderlijk goed Vintage jaar. Wij proefden de 2002. Na uitgenodigd te zijn voor het diner, later op de avond, zoeken we ons –typisch Franse - hotel op, in het oude centrum van Epernay.

Lekker opgefrist wandelen we later in het donker terug naar het wijnhuis, en vergapen we ons een beetje aan de rijkdom en pracht van de sfeervol uitverlichte Champagnehuizen aan de Avenue de Champagne. Bij Pol Roger worden we weer hartelijk ontvangen door Dhr. Romagnan met wederom een glaasje en een hapje met vijgen en ganzelever er bij. Wat zijn we toch in een mooi stukje van Frankrijk belandt. Het diner is verrassend. Natuurlijk had ik vaker een wijn-spijs diner, met geweldige wijnen en prachtige combinaties, maar nooit eerder had ik een diner met bij iedere gang een andere Champagne, tot aan het dessert toe. Het is niet iets waar je meteen aan denkt bij Champagnewijnen. Vaker worden ze gezien als aperatief, of voor bij een licht gerecht als starter. Maar mensen, wat kan een gerijpte, volle champagne met een hoog gehalte Chardonnay mooi zijn bij rijkere visgerechten. Absolute hoogtepunt van de avond was een Vintage Brut uit 1993, geserveerd bij een kaasplankje met romige kazen. Meer dan 20 jaar oud, deze Brut, en nog steeds een mooie mousse. De smaak was bijzonder rijk, vol met smaken van terroir, paddestoelen en honing en was geweldig bij de kazen. Heel verrassend was ook de combinatie van het frambozentaartje als dessert met een glaasje Rose Brut. Hele mooie afsluiter van een bijzonder wijn-spijsdiner. Vol met indrukken en het gevoel dat ik al een week van huis ben, lopen we terug naar het hotel.

Na een goed verzorgd ontbijt vertrekken we de volgende morgen voor een ritje door de omgeving. Volgens onze gastheer zijn we niet echt in de Champagnestreek geweest als we niet het graf van Dom Perignon bezocht hebben. Onze eerste stop is dan ook het kleine abdijkerkje in Hautvillers, waar deze ‘uitvinder’ van de Champagne rust. Vervolgens rijden we door de wijngaarden en kleine dorpjes richting Reims. Er wordt overal nog druk geoogst, voornamelijk zien we oogstmachines aan het werk. Tegelijkertijd beseffen we ons, dat Pol Roger nog nagenoeg alle druiven met de hand plukt. Onderweg stoppen we om de wijnstokken van dichtbij te bestuderen en bewonderen. De witte Chardonnaydruif valt meteen op, maar ook het verschil tussen de blauwe druiven is goed te zien. Enerzijds de vaste, dichte trossen met Pinot Noir, en anderzijds de wat lossere trossen met de kleinere Pinot Meunier. Eenmaal aangekomen in Reims voelen we ons een beetje toerist. We bezoeken de Kathedraal, en zien wat de Champagne met de stad doet. Overal gespecialiseerde winkeltjes en in de restaurants is de lijst met verkrijgbare champagnes langer dan de Bierkaart. We controleren bij iedere gelegenheid of de Pol Roger een mooi plaatsje heeft. Tenslotte genieten we op een bijzonder Frans terras van een laatste lunch ter afscheid met uiteraard… een glaasje Brut Reserve van Pol Roger. Enthousiast over de streek en de wijnen, vol met informatie en ervaringen rijden we terug naar Nederland. Wat een mooie reis was dat, en wat een mooi Champagnehuis. Pol Roger is een modern bedrijf, wat beschikt over de nieuwste technologische snufjes, wereldwijd zaken doet. Maar meer nog een bedrijf waar vakmanschap en traditie zo hoog in het vaandel staan, dat daar geen enkele concessie aan gedaan wordt, en dat vertaalt zich meteen in de eigen stijl en onbetwiste kwaliteit van dit huis.